6 jaar geleden
woensdag 7 maart 2018
Het is inmiddels 2 maanden geleden dat ik de aangetekende afscheidsbrief van mijn broer op het postkantoor ophaalde, een brief waarin mijn broer aankondigde dat het leven, wat hem betreft, voltooid was en dat hij op Nieuwjaarsdag 2018 een einde aan zijn leven zou maken. Gezien de uitgebreide brief en de details in de brief wist ik direct dat mijn broer niet meer in leven was; ik ontving de brief overigens pas vrijdag 5 januari 2018. De rest is geschiedenis.
Ik heb de eerste weken enorm geworsteld met schuldgevoelens, met de vraag of ik de zelfdoding van mijn 1 jaar oudere broer niet had kunnen en wellicht had moeten zien aankomen. Ik wist dat mijn broer sinds zijn boventallig worden op zijn werk - mijn broer was een zeer deskundig bouwkundige - depressief was en dat hij anti-depressiva slikte en gesprekken voerde met psychologen om zijn depressie te boven te komen. Geen seconde heb ik gedacht aan de mogelijkheid dat hij als resultante van die depressie zijn leven zou beëindigen.
Mensen om mij heen verzekerden mij dat ik deze onomkeerbare daad nooit had kunnen voorkomen en dat ik de keuze van mijn broer moest respecteren. Zover ben ik echter nog niet, ook niet na 2 maanden. Ja, natuurlijk, ik moet accepteren wat er is gebeurd, maar zijn keuze respecteren...? Moeilijk!
Gevoelens van verdriet, maar ook van boosheid maken zich nog steeds van mij meester, want ja, naast verdriet ben ik heel af en toe ook gewoon boos (of is het onmacht?) dat mijn broer heeft gekozen voor de makkelijke weg, de weg van de minste weerstand. Maar al heel snel realiseer ik mij dat dat toch vooral te maken heeft met mijn eigen onvermogen om mij te verplaatsen in iemand die depressief is. En zeg ik zelf niet regelmatig tegen anderen: "Walk a mile in my shoes, see what I see, hear what I hear, feel what I feel. Then maybe you'll understand why I do what I do. Till then, don't judge me."? In die zin moet ik toegeven dat ik geen idee heb wat er zich in het hoofd van mijn broer heeft afgespeeld, gedurende die laatste maanden, die laatste weken, die laatste dagen, die laatste uren, die laatste minuten... Het antwoord op de vraag zal nooit meer worden gegeven. Ik zal mij moeten verzoenen met het feit dat mijn broer, met wie ik als kind heel close was, er niet meer is, dat hij niet bij mij (of mijn vader) heeft aangeklopt voor hulp, dat ik dit niet heb kunnen voorkomen en dat hij uiteindelijk heeft gekozen voor een route waarvan hij overtuigd was dat die hem rust zou brengen. Heel langzaam dringt het besef tot mij door dat ik niet kan en niet mag oordelen over het besluit van mijn broer om zijn leven eigenhandig te beëindigen. De pijn blijft...
Liefs, Remke xxx
vrijdag 12 januari 2018
Ondanks alle goede wensen voor het nieuwe jaar die ik heb mogen ontvangen, had 2018 voor mij een buitengewoon verdrietige start in petto met het overlijden van mijn 1 jaar oudere broer Ralph, die in de nacht van 2 op 3 januari 2018 zichzelf van het leven beroofde. Mijn hart stond even stil toen ik vrijdag 5 januari zijn afscheidsbrief, die hij mij aangetekend had gestuurd, onder ogen kreeg. Begrijpen doe ik het nog steeds niet en er vrede mee hebben, is ook echt nog een brug te ver.
Donderdag 11 januari 2018 vond zijn crematie in besloten kring plaats. Daarbij heb ik onderstaande tekst voorgedragen:
“Over de doden niets dan goeds
Ooit waren Ralph en ik onafscheidelijk. We deden echt alles
samen. Het is dat het toilet te klein is voor twee, anders hadden we dat ook nog
samen gedaan. We knikkerden samen met andere kinderen, waarbij we een soort van
vals speelden: ik waagde op de pot en Ralph maakte het dan af of vice versa. De
andere kinderen wisten namelijk niet dat Ralph en ik broertjes waren. Waren we feitelijk
ook niet. We waren broer en zus, maar dat wist Ralph toen nog niet. Ik trouwens
ook niet.
Ik kan mij nog heel goed een binnenbrandje herinneren op een
vroege zondagmorgen in Ede, waarbij Ralph en ik met klappertjes speelden en het
ons een goed idee leek om in een donker hoekje achter een pluche speelgoedbeer
een klappertje te doen afgaan met een speelgoed kaartjesknipper van een
conducteur. Gevolg: een speelgoedbeer die in brand en pa die uit bed vloog. Ik
denk dat het mijn idee was en al was het Ralph’s idee, dan was het alsnog mijn
idee. Immers, over de doden niets dan goeds.
Ook hebben we vele uren samen tafeltennis gespeeld op een
doe-het-zelf tafeltennistafel in de eetkamer op de Troelstralaan in Delft. Tientallen
pingpongballetjes hebben we versleten. Een andere balsport waar we samen ook heel
veel plezier aan hebben beleefd, was biljarten (inmiddels woonden we op de
Wijnberg in Zoetermeer). De biljarttafel was een cadeau van oom Paul, als ik het mij
goed herinner. Werkelijk geen idee hoeveel tijd Ralph en ik hebben besteed aan
het vervolmaken van onze biljarttechnieken, maar in ieder geval hebben we heel veel
uurtjes samen opgetrokken.
En natuurlijk mag het darten niet ongenoemd blijven, waarbij
we het dartbord – toen eenmaal bleek dat wij geen Raymond van Barneveld in de
dop waren - steeds verder weg gingen
ophangen. Op de Wijnberg in Zoetermeer, zelfs een etage hoger en dan maar
proberen het bord nog te raken. Natuurlijk moest dat een keer verkeerd gaan, wat
prompt ook gebeurde. Daarbij doorboorde het dartpijltje pardoes het raam; dit
was nog de tijd van enkel glas. Ik weet niet meer of Ralph nu dat pijltje
gooide of ik, maar ik ben natuurlijk graag bereid de schuld op mij te nemen. Immers,
over de doden niets dan goeds.
Helaas zijn Ralph en ik elkaar vele jaren geleden uit het
oog verloren, niet alleen letterlijk (Lochem ligt nu eenmaal niet direct om de
hoek), maar ook figuurlijk (we waren simpelweg uit elkaar gegroeid). Opvallend
daarbij is wel dat Ralph als enige direct positief reageerde op mijn berichtje
dat zijn 1 jaar jongere broertje voortaan als zijn 1 jaar jongere zusje door
het leven ging. Ralph was eerlijk gezegd de laatste persoon van wie ik die
reactie had verwacht. Ik hield rekening met zijn karakteristieke, weinig
genuanceerde reactie, maar niets van dat alles. Hij zei mij volledig te
steunen. Dit was in de tijd dat hij nog met Samira was.
Het contact met Ralph bleek echter broos en moeilijk te
onderhouden, ofschoon ik de laatste jaren op regelmatige basis contact had met
Ralph. Zijn verjaardag was voor mij een vast moment om hem te benaderen. Soms kreeg
ik een reactie, soms niet. En ook oud en nieuw was zo’n terugkerende
gebeurtenis waarbij ik contact zocht met Ralph. Mijn laatste berichtje aan hem,
waarbij ik een reactie terugkreeg dateert van 3 juni 2017, zijn 59ste
verjaardag. Een simpel “Remke bedankt” viel mij ten deel toen ik hem
feliciteerde, ook zo typerend voor Ralph, iemand van weinig woorden. Mijn
berichtje van 22 december 2017, waarbij ik hem fijne kerstdagen toewenste en ik
de wens uitsprak dat 2018 hem beter gezind zou zijn dan 2017, heeft hem helaas niet
meer bereikt; zijn telefoon stond toen blijkbaar al uit. Of 2018 hem daadwerkelijk
ook beter gezind is geweest, dat laat ik graag in het midden. Immers, over de
doden niets dan goeds. Hoe het ook zij, ik ga Ralph missen, wij gaan Ralph
missen en we zullen het voortaan moeten doen met onze dierbare herinneringen
aan hem."
Alphen aan den Rijn, 11 januari 2018
;;
Subscribe to:
Posts (Atom)
