Hokjes? Wat nou hokjes...!?

Maandag 8 mei jl. ben ik geïnterviewd door dagblad Trouw naar aanleiding van het uitkomen van een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau, waaruit blijkt dat het aantal wijzigingen in geslachtsregistratie sterk is toegenomen, maar dat transgenders nog altijd een kwetsbare groep zijn: transgenders zitten vaker dan gemiddeld zonder baan en hebben gemiddeld een laag inkomen. Dagblad Trouw had mijn naam doorgekregen van Transgenders Netwerk Nederland, waar ik ambassadeur ben, en wilde van mij weten hoe ik mijn transitie heb aangepakt en hoe mijn omgeving, zowel privé als zakelijk, daarop heeft gereageerd. De neerslag van het interview, dat dinsdag 9 mei uitkwam, vind je hier: https://www.trouw.nl/samenleving/forse-toename-van-het-aantal-transgenders~a744689c/
Hoe het mij in mijn privéleven is vergaan, dat hebben jullie in mijn blogposts kunnen lezen. Met mijn werkomgeving, te weten het Nationaal Archief in Den Haag waar ik als IT'er werkzaam ben, heb ik het enorm getroffen: mijn collega's hebben mij gesteund in mijn proces;  nooit heb ik een onvertogen woord gehoord, integendeel. Ik moet er wel bij zeggen dat ik mijn collega's deelgenoot heb gemaakt van mijn transitie: zij hebben mij geleidelijkaan zien veranderen van Remco, hun 'mannelijke' collega in Remke, hun vrouwelijke collega. En nieuwe collega's weten natuurlijk niet beter. Die komen af en toe in oude stukken nog wel de naam Remco tegen en zullen vermoeden dat ik ooit als Remco door het leven ging. 
Toen ik de woensdag nadat Trouw was uitgekomen naar beneden ging om een cappuccino te bestellen - we hebben in de hal bij onze ingang een koffiebar die wordt gerund door vrijwilligers - werd ik enthousiast ontvangen door de dienstdoende vrijwilligster die eerst tegen mij zei:"Een cappuccino nietwaar? Om vervolgens te zeggen: "U stond gisteren in de krant hè?" Dat kon ik alleen maar bevestigend beantwoorden. Vervolgens zei deze dame tegen mij dat zij het zo leuk en moedig vond dat ik als transgender en als iemand die zij kende, in de krant stond dat zij daarom een cadeautje voor mij had gekocht. Een toilettastje met verschillende beauty producten. Ik stond perplex. Wat vond ik dat ontzettend lief van deze mevrouw, die mij overigens alleen kent van de cappuccino's die ik dagelijks beneden bestel. Mijn dag kon niet meer stuk! Wat was dat een lief gebaar!!!

Liefs, Remke xxx

Ik moet de laatste tijd regelmatig denken aan het prachtige liedje 'Laat me' van Ramses Shaffy. De eerste zinnen van de songtekst luiden alsvolgt: "Ik ben misschien te laat geboren, of in een land met ander licht. Ik voel me altijd wat verloren, al toont de spiegel mijn gezicht."
Ik word altijd een beetje melancholisch wanneer ik dit liedje hoor, omdat het zo herkenbaar is. Ik ben weliswaar niet te laat geboren, eerder te vroeg. Maar ik voel mij wel regelmatig een beetje verloren in een wereld die toch vooral denkt in of man of vrouw, kortom, heel binair. En natuurlijk heb ik reuze mijn best gedaan om mij aan dat concept aan te passen, maar daarin ben ik slechts ten deel geslaagd. De buitenwereld ziet mij doorgaans als een vreemd fenomeen, al moet ik zeggen dat de houding jegens transgenders best ten goede is gewijzigd ten opzichte van een aantal jaar geleden. En wellicht juist daarom heb ik het gevoel niet te laat maar juist te vroeg te zijn geboren, namelijk in een tijd dat het woord 'transgender' niet eens bestond en transseksuelen elkaar opzochten in 'schimmige' achterkamertjes van de toenmalige NVSH, de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorimg. Het taboe op transseksualiteit was zo groot dat menig transseksueel er alles aan deed om zijn of haar ware gevoelens tot de andere sekse te behoren, zorgvuldig verborgen hield en alleen in de veilige omgeving van de verenigingsavonden voor die gevoelens durfde uit te komen. En ik kan het weten, want ik ook heb een tijd de T&T avonden bezocht en wel in Utrecht, toentertijd op de Wittevrouwensingel (what's in a name ;-) ).
Hoe anders is het tegenwoordig! Bij kinderen met genderdysforie, zoals de 'aandoening' officieel heet, wordt die diagnose veel eerder gesteld en kan worden overwogen de puberteit via medicatie uit te stellen, waardoor zij op een leeftijd van 18 jaar zelf kunnen besluiten waar hun hart ligt. Ik heb die optie nooit gehad met als gevolg dat de zogenoemde secundaire geslachtskenmerken bij mij alle ruimte hebben gekregen om zich te manifesteren. Vooral het lager worden van de stem is een onomkeerbare ontwikkeling, waar ik dagelijks mee word geconfronteerd. Tijdens telefoongesprekken word ik standaard met 'meneer' aangesproken en om iedere keer uit te leggen dat ik een mevrouw ben, gaat op een gegeven moment ook best tegenstaan. Gedane zaken nemen echter geen keer, dus ik zal hiermee moeten leren leven. Om in stijl met Ramses af te sluiten: "Laat me, laat me, laat me mijn eigen gang maar gaan. Laat me, laat me, ik heb het altijd zo gedaan."

Liefs, Remke xxx

Ik maak graag gebruik van citaten, omdat achter veel citaten een hele wereld schuilgaat, een wereld die je dan niet hoeft te beschrijven. Door stil te staan bij een bepaald citaat en er mijn gedachten over te laten gaan, word ik weer op andere gedachten gebracht en stel ik af en toe mijn mening bij. Ik zou een boek kunnen schrijven naar aanleiding van de vele citaten waar ik de afgelopen jaren gebruik van heb gemaakt, maar daar zal ik jullie niet mee vermoeien. Ik heb wel een top 5 samengesteld van citaten die mij nu nog steeds zeer aanspreken, omdat zij mij persoonlijk raken.

Op nummer 5 staat een citaat dat ik in november 2016 tegenkwam in een gezellig eetcafé in Tilburg, waar ik een meet&greet had met een naamgenote, de Tilburgse Remke. In dat eetcafé hing aan de muur: "Wees altijd een eerste klas versie van jezelf in plaats van een tweederangs versie van een ander." Een op het eerste oog zo vanzelfsprekende uitspraak, maar als je er iets langer over nadenkt, is de conclusie wellicht dat je soms minder jezelf bent dan je zou willen.  Als ik naar mezelf kijk, moet ik vaststellen dat ik erg lang het leven van een 'ander' heb geleid. Niet zozeer qua karakter (wat dat betreft ben ik gewoon mezelf gebleven), maar vooral naar anderen toe. Ik paste mij aan aan wat anderen verwachten van een jongen, van een man. Ik heb mezelf anders voorgedaan, puur om te overleven, om het mezelf niet nog lastiger te maken. Dat een dergelijke houding uiteindelijk gaat knellen, is duidelijk en dat is precies de reden dat ik een paar jaar geleden het roer heb omgegooid en ik op zoek ben gegaan naar die eerste klas versie van mezelf. Of ik die versie ook daadwerkelijk heb gevonden, dat laat ik graag aan anderen over.

Nummer 4 sluit hier uitstekend op aan: "Het mooiste wat je kunt worden is jezelf." Uiteindelijk is dat waar alles om draait; jezelf worden of jezelf zijn. Dit impliceert voor mij ook 'mezelf accepteren', inclusief mijn imperfecties en tekortkomingen. Die heb ik plekjes gegeven in mijn leven en die laat ik vooral niet mijn leven gaan bepalen. Het is voor mij bijvoorbeeld heel makkelijk om te blijven hangen in een klaagzang: ja, bij de geboorte het verkeerde lichaam meegekregen en dan ook nog eens op jonge leeftijd mijn haar verliezen. Tuurlijk, er is altijd wel iets om over te klagen. En natuurlijk heb ik ook heus wel eens de pest in dat ik met dat rare mannenlichaam zit opgescheept, maar ik zie altijd wel weer de positieve kanten ervan in: ik kan nu eindelijk mezelf zijn, ja met alle ongemakken van dien, maar wel geheel mezelf en dat ik het mooiste dat ik mezelf ooit cadeau heb gedaan.


Op nummer 3 staat: "Walk a mile in my shoes, then see what I see, feel what I feel, THEN maybe you'll understand why I do what I do. Until then,... DON'T JUDGE ME." Dit citaat kan mij nog altijd heel erg emotioneren en roept zowel positieve gevoelens als gevoelens van boosheid en verdriet op. Zonder nu direct te willen generaliseren, kan ik niet anders dan concluderen dat er nog altijd een (grote) groep mensen is, die meent anderen te moeten beoordelen en te veroordelen, zonder deze groep anderen goed te kennen. Of het nu gaat om anderen met een andere geloofsovertuiging, met een andere huidskleur, met een andere beleving van sekssualiteit of zoals in mijn geval met de aandoening 'genderdysforie'. Waarom? Waarom is de tolerantie soms zo ver te zoeken? Verplaats je nu eerst eens in die ander: 'walk a mile in her of his shoes'. Als ik het op mezelf betrek, dan is helaas de observatie dat er nog altijd mensen zijn die mij maar een vreemd verschijnsel vinden en vervolgens menen dat zij dat ook mogen uiten al dan niet in mijn directe nabijheid. Geen idee wat deze mensen bezielt!? Ze geven in ieder geval blijk van een volledig gebrek aan empathisch vermogen. Gelukkig kom ik veel meer mensen tegen die mij wel gunstig zijn gezind.


We komen in de buurt van mijn meest favoriete citaat, maar eerst nummer 2: "I love the person I've become, because I fought to become her." Dit citaat behoeft eigenlijk geen nadere toelichting: ik heb een heel groot deel van mijn leven (ruime 50 jaar) geworsteld met mijn identiteit, op zoek naar antwoorden op ingewikkelde levensvragen, waarvan het antwoord mij soms angst inboezemde. Maar als je dan uiteindelijk na al die jaren van stijd jezelf hebt gevonden, beter, jezelf hebt veroverd op jezelf, ja dan mag ik met een gerust hart zeggen dat ik heel blij ben met de persoon die ik nu ben, Remke.


En dan op nummer 1 (op de achtergrond licht tromgeroffel) vinden jullie echt met een straatlengte voorsprong de oneliner van Loesje: "Transgender, niet omdat ik anders wil zijn, maar omdat ik mezelf wil zijn." Mensen die mij een beetje kennen, weten dat ik er niet van houd om in het middelpunt van de belangstelling te staan, integendeel. Laat mij maar lekker op de achtergrond, daar voel ik mij het meest op mijn gemak. Gedurende een heel groot deel van mijn leven heb ik mij die instelling kunnen permitteren. Echter met het uit de kast komen als transgender, was het stante pede gedaan met mijn leventje op de achtergrond. Vanaf dat moment stond en sta ik in het - door mij zo verfoeide - middelpunt van de belangstelling. Waar ik kom, kijken mensen naar mij. Of het nu op een verjaardagsfeestje, de trein, een winkel of gewoon op straat is: ik val op. In het begin vond ik dat best moeilijk, maar nu ben ik er volledige aan gewend. Tja, ik ben nu eenmaal anders dan anderen, het zij zo. Niet omdat ik anders wíl zijn, maar omdat ik mezelf wil zijn.

Liefs, Remke xxx

Toen Nancy mij vroeg of ik het leuk zou vinden om een stukje te schrijven op haar website voor de column: "Styled by..." heb ik toch wel even moeten nadenken, want... heb ik eigenlijk al wel een eigen kledingstijl? Het is immers slechts een jaar geleden dat ik van de ene op de andere dag al mijn mannenkleding in zakken heb gedaan en aan een goed doel heb geschonken. Ik had natuurlijk wel al wat dameskleding in de kast hangen, want we hebben in Nederland het gezegde: niet je oude schoenen weggooien vooraleer je nieuwe hebt gekocht. Maar om nu te zeggen dat ik al direct een beeld had van wat mijn eigen kledingstijl zou zijn, nou nee. Die moest ik immers nog ontdekken en ontwikkelen. In de maanden die volgden heb ik mijn damesgarderobe langzaam (en soms wat minder langzaam) uitgebouwd. Dat ging vanzelfsprekend gepaard met vallen en opstaan, met andere woorden, met de nodige miskopen. Maar op die manier ben ik er wel geleidelijk aan achtergekomen wat ik leuk vind en wat niet, wat mij staat en wat niet, maar ook welke kleuren ik goed kan hebben en welke juist niet. Want ja, iets kan er aan de kleerhanger of bij een ander leuk uitzien, maar dat wil nog niet zeggen dat het aan mijn lijf ook leuk staat. Zo vind ik jurkjes erg leuk, maar daar gooit mijn mannenlijf veelal roet in het eten: ik ben lang, slank, hoekig, voor een vrouw breedgeschouderd en ik mis helaas een taille. Mijn figuur laat zich het best omschrijven als recht en dan lijken jurkjes al snel op hobbezakken. Maar zo heeft natuurlijk iedereen wel iets aan te merken op haar of zijn figuur.  Gelukkig heb ik desondanks een paar jurkjes kunnen scoren, die wel goed zitten. Ook rokjes vind ik heerlijk om te dragen: strakke rokjes, korte rokjes, middellange rokjes, A-lijn rokjes, etc. Wellicht speelt daarin mee dat ik het dragen van rokjes en jurkjes heel lang heb moeten uitstellen en dat ik die verloren tijd nu tracht in te halen. Om mijn kledingstijl verder te verfijnen heb ik heel veel gekeken naar wat andere vrouwen dragen en met name hoe zij combineren, zowel qua kleur als qua kleding. Daar heb ik best veel van geleerd. En geleidelijk aan is zo mijn eigen kledingstijl ontstaan, die ik zou omschrijven als vrouwelijk, vlot en casual , maar af en toe ook wel als netjes of gekleed, als de omstandigheden daar om vragen. Ik houd overigens wel goed in de gaten dat ik mij niet ' te jong' kleed: ik wil niet aangemeld worden voor het programma 'Hotter than my daughter". By the way, ik heb een dochter van 19 jaar, dus ik heb een prima referentiepunt. Ik doe daar overigens niet al te ingewikkeld over. Als ik iets leuk vind en als ik zelf van mening ben dat het ook past bij wie ik ben en hoe ik mij voel, dan zal ik niet schromen om het te kopen. Zo heb ik een heel leuk zomers spijkerhesje, waarbij een heel klein reepje van mijn buik te zien is. Er zijn mensen die vinden dat dat niet meer kan gezien mijn leeftijd, maar ik ben het daar niet mee eens. Is mijn (kleding-)stijl daarmee 'af'? Nee, een stijl is natuurlijk nooit af en loopt parallel aan de ontwikkeling die je als persoon doormaakt. Er zit nog een stukje Remco in mij en mijn vrouw-zijn is nog niet tot volle wasdom gekomen. Dat zal zich mede uiten in mijn kledingstijl. En last, but not least, onvermijdelijk is dat ook het ouder worden van invloed zal zijn op mijn kledingkeuze en -stijl en dat is natuurlijk prima. Mijn motto: pluk de dag, of je nu jong bent of niet meer zo piep!

Liefs, Remke xxx

Nederland staat/stond internationaal alom bekend om zijn tolerante houding jegens minderheden, of dit nu ging om medelanders zijn met een migratieachtergrond, homoseksuelen of mensen met een andere religie. Door het opkomend populisme, ook in Nederland, staat deze tolerante houding de laatste jaren flink onder druk. Als ik inzoom op de positie van transgenders, dan is het beeld nog minder rooskleurig. "Uit nieuw onderzoek blijkt dat ruim 40% van de bevraagde transpersonen met discriminatie te maken heeft gehad: van ontslag tot pesterijen op de werkvloer. Hun tevredenheid over de eigen positie op de arbeidsmarkt leidt daaronder. Slechts 30% is tevreden. Terwijl van de transpersonen die geen last hebben van die discriminatie 60% tevreden is. Transgender Netwerk Nederland (TNN) vindt het zorgelijk dat de toenemende zichtbaarheid van trans personen nog niet leidt tot emancipatie op de werkvloer." (Bron: https://www.transgendernetwerk.nl/4715-2/)
Natuurlijk, in andere landen is het aanmerkelijk slechter gesteld mocht je daar als transgender worden geboren. Eigenlijk moet ik praten over 'transgender personen', want ik ben natuurlijk op de eerste plaats gewoon een persoon, een mens en veel meer dan alleen een transgender.
Wat veel mensen niet weten is dat ook de Nederlandse overheid (wellicht moet ik zeggen, de Nederlandse samenleving) het lange tijd niet echt goed voorhad met transgender personen. Ik liep al jaren rond met de gedachte om mijn voornaam en met name mijn geslacht in overeenstemming te brengen met mijn gevoel, mijn gender. Ik wilde graag als vrouw worden geregistreerd in de Basisregistratie Personen. Echter tot 1 juli 2014 (ja, het staat er echt, 1 juli 2014) was het alleen mogelijk om je geslacht te laten aanpassen in de Basisregistratie Personen (BRP) indien je én een geslachtsaanpassende operatie had ondergaan én indien je onvruchtbaar was gemaakt. Ja, jullie lezen het goed, onvruchtbaar was gemaakt! De toenmalige wet schreef voor dat een transgender persoon onvruchtbaar moest zijn gemaakt, wilde deze persoon zijn/haar geslacht (en voornaam) laten aanpassen in de BRP. Blijkbaar waren de overheid en daarmee wij als samenleving bang dat transgender personen zich zouden voortplanten en dat er dus meer van 'ons soort mensen' geboren zouden worden. Onvoorstelbaar dat zowel de toenmalige Tweede Kamer als de Eerste Kamer hebben ingestemd met een dergelijke wet!? Wat primitief, wat kortzichtig en wat denigrerend naar transgender personen toe. En dat voor een land dat zich laat voorstaan op tolerantie en diversiteit. Om die reden heb ik gewacht tot de wetswijziging van 1 juli 2014, waarbij beide eisen zijn losgelaten. Ik heb namelijk (nog) niet de behoefte aan een geslachtsaanpassende operatie. Sind 1 juli 2014 volstaat een 'deskundigenverklaring transgender' als bedoeld in artikel 28a van het Burgerlijk Wetboek. Een dergelijke verklaring wordt afgegeven door een gecertificeerde deskundige, veelal een psycholoog. Met die verklaring op zak heb ik mijn geslacht en voornamen laten aanpassen in de BPR, die basis is  voor alle officiële documenten, waaronder rijbewijs en paspoort. Mijn deskundigen verklaring hangt netjes ingelijst in mijn studeerkamer ;-)

Vrijdag 3 maart 2017 (voor de oplettende lezers, inderdaad 03-03) viel een enveloppe van onze advocaat op de deurmat met daarin de verwachte bevestiging van een ambtenaar van de burgerlijke stand van Zoetermeer dat het echtscheidingsconvenant, zoals vorige maand bekrachtigd door de rechter, is ingeschreven in het echtscheidingsregister en wel per 20-02 (hmm... ja sorry, ik heb iets met cijfers ;-) ). Daarmee is de echtscheiding wettelijk een feit. Slik... :(
Met het inschrijven van het document in het echtscheidingsregister heeft deze ambtenaar, die naar eer en geweten heeft gehandeld, onbewust maar wel formeel een streep gezet onder mijn relatie met L., een relatie die ruim 36 jaar heeft geduurd. En natuurlijk, als je samen een dergelijk traject ingaat, dan weet je dat dit het uiteindelijke resultaat zal zijn, maar toch... Als je het dan zwart-op-wit ziet staan, is het toch best wel confronterend en gingen mijn gedachten automatisch terug naar ons gedeeld verleden.
Niet dat ik met wrok omkijk naar de tijd die we samen hebben doorgebracht, integendeel. Ondanks de emotionele worsteling met mezelf, heb ik met L. mooie jaren beleefd. Eerst heel romantisch met ons tweetjes, later, na de geboorte van beide kinderen, gezellig met ons viertjes. De vele fotoboeken en herinneringen zijn het levende bewijs van deze periode van overwegend geluk en voorspoed. Natuurlijk, de laatste jaren waren best moeizaam, voor een belangrijk deel omdat het mij domweg niet langer lukte mijn gevoelens van vrouw-zijn te onderdrukken; ik kon het gewoon niet meer opbrengen. Ik realiseer mij terdege dat dit voor alle partijen een erg moeilijke periode is geweest, die nu wordt afgesloten met een echtscheiding, die zich gelukkig grotendeels in harmonie heeft voltrokken.
Dus ja, het is absoluut het einde van een tijdperk, maar tegelijkertijd is het een nieuw begin, zowel voor mijn ex die een nieuwe liefde heeft gevonden (wat ik haar natuurlijk van harte gun), maar ook voor mezelf. Ik sta aan het begin van een nieuwe fase, waarin ik eindelijk volledig mezelf kan zijn.

Liefs, Remke xxx

Het ene moment lijken bepaalde zaken helemaal vast te zitten en is het onduidelijk wanneer er weer wat beweging in komt. Het volgende moment schieten diezelfde zaken als volleerde atleten uit de startblokken. Zo leek er in het afronden van mijn scheiding maar geen schot te zitten. De papieren waren door mijn aanstaande ex en door mijzelf op nota bene 5 (!) december 2016 getekend en via onze gezamenlijke advocaat aan de rechtbank Den Haag aangeboden, maar het was inmiddels bijna half februari en taal noch teken van de rechtbank. Totdat geheel onverwachts op dinsdag 14 februari 2017 (jazeker, op Valentijnsdag; ja, dat verzin je niet!) de echtscheidingspapieren op de deurmat ploften. Eindelijk! We kunnen nu de volgende stap zetten, te weten de akte van berusting (ja, ik heb het niet zelf bedacht hè  ;-) ) via onze advocaat aanbieden aan de ambtenaar van de burgerlijke stand in Zoetermeer, waarna deze bescheiden worden ingeschreven in het echtscheidingsregister. Daarmee is de echtscheiding een feit. Natuurlijk was het best even slikken toen die papieren tastbaar op de eettafel lagen, maar de realiteit is dat we nu in ieder geval de volgende stap in het proces kunnen zetten en dat is natuurlijk fijn, voor beiden.
Vervolgens had ik afgelopen donderdag mijn vierde gesprek met de psycholoog van het genderteam van het VUmc Amsterdam. De inschatting was dat we, nou ja we, de psycholoog vooral, ongeveer zes gesprekken nodig zou hebben om mij te leren kennen en om de diagnose 'genderdysforie' te kunnen vaststellen. Maar omdat ik zelf al zo ver was in mijn eigen proces (ik ging immers al als vrouw door het leven en ik had met de deskundigenverklaring in bezit reeds mijn voornamen én geslacht laten aanpassen in de Basisregistratie Personen, voordat ik mij had aangemeld bij het VUmc) was haar inschatting dat het wellicht iets sneller zou kunnen. En tot mijn aangename verrassing gaf mijn psycholoog in het vierde gesprek afgelopen donderdag aan dat zij zich in die vier gesprekkken een prima beeld heeft kunnen vormen over mij als om mijn dossier met een positief advies voor te leggen aan het genderteam. Zij zag geen enkele belemmering om mij toe te laten tot het behandeltraject, maar formeel gezien moet het genderteam die beslissing nemen. Maandag 6 maart aanstaande hoor ik de uitslag. Spannend!
Wat een week! De achtbaan die tijdelijk tot stilstand was gekomen (gelukkig niet in een looping) , stort zich nu weer vol overgave in de diepte en ik geniet ervan. Er gloort weer hoop en perspectief aan de einder. Niet alleen kan ik binnenkort woningen en appartementen bezichtigen, ik kan dan ook daadwerkelijk een bod uitbrengen in een poging om een eigen plekkie te bemachtigen. En daarnaast zal ik ergens in april of mei kunnen beginnen met de hormoonbehandeling (gemakshalve ervan uitgaand dat ik maandag 6 maart a.s. groen licht krijg). Het leven lacht mij weer toe.

Liefs, Remke xxx